Actieonderzoek pilot “weerbaar opvoeden”

Ouders hebben soms vragen met betrekking tot de opvoeding van hun kinderen. Dit is niet anders voor ouders met een migratieachtergrond. Zij staan soms ook voor extra uitdagingen in de opvoeding, zoals het omgaan met uitsluiting, polarisatie op basis van etnische achtergrond of discriminatie. Desondanks is het huidige aanbod van opvoedingsondersteuning nog maar heel beperkt afgestemd op deze groep ouders. Om die reden hebben de gemeenten Culemborg, Delft, Leiden, Maastricht en Roosendaal in samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2016 tot 2018 pilots “weerbaar opvoeden” uitgevoerd. Binnen deze pilots is gewerkt aan het ondersteunen van ouders met een migratieachtergrond.

Het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) heeft een actieonderzoek uitgevoerd binnen de deelnemende gemeenten. In de rapportage van dit onderzoek beschrijven de onderzoekers hoe de pilots “weerbaar opvoeden” zijn ingevuld. “Weerbaar opvoeden” richt zich op het in staat stellen van opvoeders om kinderen dusdanig te ondersteunen dat zij weerbaar zijn tegen zowel spanningen als negatieve ervaringen, maar zich ook verbonden voelen met en thuis voelen in Nederland. Het hoofddoel van het onderzoek was om tot bouwstenen te komen die dienen als aanvulling op het al bestaande aanbod van opvoedingsondersteuning voor ouders met een migratieachtergrond.

Binnen de pilots was specifiek aandacht voor thema’s die spanning kunnen oproepen bij ouders en de daarmee samenhangende cultureel-religieuze dilemma’s waar zij tijdens de opvoeding mee kunnen zitten. Islamitische ouders met een migratieachtergrond stonden hierbij centraal, omdat zij over het algemeen extra worstelen met dergelijke uitdagingen en meer moeite lijken te hebben met het verenigen van hun eigen waarden en de in Nederland dominante waarden. Tijdens de pilot is onder andere geëxperimenteerd met de samenwerking tussen formele en informele partijen alsmede met het in gesprek gaan met ouders over “heikele opvoedthema’s”, zoals: de omgang met ervaren discriminatie, de omgang met wij-zij denken en de omgang met de waarheid in relatie tot gevoelens van schaamte, schuld en eer.

De onderzoekers concluderen dat de pilots laten zien dat gesprekken over “heikele opvoedthema’s” op meerdere manieren succesvol met ouders met een migratieachtergrond gevoerd kunnen worden. Belangrijke elementen in deze gesprekken zijn gelijkwaardigheid, wederkerigheid, oprechte interesse in elkaar en het van elkaar leren. Daarbij dient de ervaringsdeskundigheid van ouders te worden gecombineerd met de deskundigheid van professionals. De werkzame elementen die zijn voortgekomen uit de pilots zijn door het KIS vertaald naar een zevental lessen waar professionals en gemeenten mee aan de slag kunnen bij het (door)ontwikkelen van ondersteuningsaanbod dat gericht is op het met ouders bespreken van “heikele opvoedthema’s”.

De zeven lessen zijn te vinden in de publicatie van het actieonderzoek. 

Zie ook