Brandende kwesties - Jong & Geronseld

Jong & Geronseld: een gesprek tussen een teruggekeerde Syriëganger, een journalist en een wetenschapper over drijfveren en terugkeer. Wat maakt dat jongeren radicaliseren? Is radicaal zijn altijd ‘slecht’ of ‘gevaarlijk’? 8 mei was Platform JEP aanwezig bij dit gesprek georganiseerd door debatcentrum FLOOR i.s.m. de opleiding Culturele maatschappelijke Vorming van de Hogeschool van Amsterdam en Stichting Argan.

Credits fotografie: Judith Tielemans

Verschil tussen radicalisme & extremisme

Volgens prof. dr. Jean Tillie, decaan van de faculteit Maatschappij en Recht, wordt in het huidige debat radicalisme en extremisme snel gekoppeld aan religie, terwijl je radicalisme en extremisme bij allerlei (politieke) stromingen tegenkomt, zoals vroeger bij het marxisme.  

Kenmerken van radicalisme en extremisme

Tillie hanteert de volgende zes kenmerken van radicalisme:

  1. De eigen groep ligt onder vuur, wordt bedreigd;
  2. De politieke elite wordt gewantrouwd, verzet tegen de autoriteiten is gerechtvaardigd.
  3. De eigen “elite” is niet te vertrouwen
  4. Er bestaat een orthodoxe interpretatie van de leer / beweging; de cultuur van de eigen groep moet worden hersteld
  5. Het eigen gedachtengoed is superieur en beter dan het gedachtegoed van anderen;
  6. Een echt, trouw lid of de ware gelovige moet een actieve rol vervullen. 

Extremisme kent drie extra kenmerken:

  1. Geweld is geoorloofd;
  2. De ander is het absolute kwaad, de vijand;
  3. Het verwezenlijken van de ideale samenleving is het hoogste doel: jouw leven valt  samen met jouw politieke beweging / overtuiging / ideologie.

Een essentieel verschil tussen radicalisme en extremisme is dus de overstap naar geweld.

Welke factoren hebben invloed op het radicaliseringsproces?

Bij het bestuderen van radicaliseringsprocessen ziet Jean Tillie steeds dezelfde drie kenmerken terugkomen. Deze drie kenmerken gelden in combinatie met elkaar en staan hierna in willekeurige volgorde genoemd;  

  1. Er is vrijwel altijd sprake van jongeren in de leeftijd van 16 tot 25 jaar;
  2. Er is vrijwel altijd sprake van een trauma; 
  3. Er is vrijwel altijd sprake van een sociaal isolement. Mensen voelen zich alleen op de wereld en hebben niet het idee dat er iemand is hen kan helpen als ze echt in de problemen komen.

Het groepsgevoel is belangrijk

Ronselaars doen vaak een beroep op ‘brotherhood’, het groepsgevoel. Het sociaal isolement waarin jongeren zich bevinden en het gevoel ergens bij te willen horen maakt in eerste instantie de connectie mogelijk. Hierdoor raken ze betrokken bij een bepaalde groep en voelen ze zich weer geaccepteerd. De teruggekeerde Syriëganger vertelt: “Ik kreeg eindelijk weer eens een schouderklopje. Voor een deel ging ik ook mee in hun gedachtengoed omdat ik erbij wilde horen.” Wanneer je eenmaal bent opgenomen in de groep volgen vaak reclamepraatjes voor de gewapende strijd om in een andere wereld een nieuwe maatschappij te starten. In de wetenschap is dit fenomeen bekend als “From Zero to Hero”. ‘Hier in Nederland zit je in het verdomhoekje maar daar zal de bevolking van je houden’. In Nederland zijn maar weinig eenlingen vertrokken. Het zijn vaker groepjes (uit Delft, Den Haag en Arnhem) die elkaar al kenden die zijn afgereisd naar Syrië.

In mindere mate richten ronselaars zich ook op mensen die op zoek zijn naar sensatie en mensen die sterk ideologisch gedreven zijn, zo benoemt prof. dr. Bertjan Doosje

Meer informatie

Welke gebeurtenissen hebben invloed op een radicaliseringsproces? Waar kan je als professional op letten? → Infographic Triggerfactoren

Maak jij je zorgen om iemand in jouw omgeving waarvan je bang bent dat deze persoon mogelijk radicaliseert? Bekijk onze vragen of neem contact op met onze Advieslijn via 070 – 333 4558.